Przebita opona zdarza się każdemu kierowcy, a sama wymiana koła nie jest trudna, jeśli zachowasz właściwą kolejność działań. Najważniejsze to bezpieczne miejsce, podnośnik ustawiony we właściwym punkcie i dokręcanie śrub na krzyż z odpowiednim momentem.
Przygotowanie: bezpieczne miejsce i narzędzia
Zanim sięgniesz po klucz, zadbaj o bezpieczeństwo. Zjedź jak najdalej od ruchu, najlepiej na równe, twarde podłoże. Na miękkiej nawierzchni lub pochyłości podnośnik może się osunąć, a samochód stoczyć. Włącz światła awaryjne, zaciągnij hamulec ręczny i zostaw włączony bieg (w automacie ustaw tryb P). Wszyscy pasażerowie powinni wysiąść i czekać w bezpiecznym miejscu, np. za barierą. Pamiętaj o ustawieniu trójkąta ostrzegawczego i o kamizelce odblaskowej. Szczegółowe wymagania dotyczące ich używania warto sprawdzić w aktualnych przepisach.
Przygotuj potrzebne narzędzia. Zwykle znajdziesz je w bagażniku, ale dobrze sprawdzić ich stan wcześniej, a nie dopiero na poboczu:
- koło zapasowe lub dojazdowe, z odpowiednim ciśnieniem,
- podnośnik przeznaczony do Twojego modelu,
- klucz do kół pasujący do śrub lub nakrętek,
- klin lub kamień do zablokowania koła po przeciwnej stronie,
- rękawice i latarka, przydatne zwłaszcza po zmroku,
- klucz dynamometryczny, jeśli go posiadasz, do końcowego dokręcenia,
- instrukcja obsługi z punktami podparcia i momentem dokręcania.
Krok po kroku: od poluzowania śrub do zdjęcia koła
Kolejność ma tu znaczenie. Śruby poluzowujemy, gdy koło jeszcze stoi na ziemi, bo w powietrzu zacznie się kręcić.
- Zablokuj klinem koło znajdujące się po przekątnej względem wymienianego.
- Jeśli koło ma kołpak lub osłony śrub, zdejmij je.
- Poluzuj każdą śrubę o pół do jednego obrotu. Nie odkręcaj ich jeszcze do końca.
- Odszukaj w instrukcji właściwy punkt podparcia. Zwykle jest to wzmocniony fragment progu, oznaczony nacięciem lub wgłębieniem. Użycie przypadkowego miejsca może uszkodzić karoserię albo spowodować zsunięcie się auta.
- Ustaw podnośnik i unieś samochód tak, aby koło oderwało się od ziemi. Napompowane koło zapasowe zajmuje więcej miejsca niż to przebite, więc unieś auto nieco wyżej.
- Odkręć śruby do końca i odłóż je w jedno miejsce, np. do kołpaka, żeby żadna się nie zgubiła.
- Zdejmij koło, trzymając je oburącz.
Nigdy nie wkładaj rąk, nóg ani głowy pod samochód podparty wyłącznie podnośnikiem. Podnośnik służy do wymiany koła, a nie do pracy pod autem.
Zakładanie koła i kolejność dokręcania
Przed założeniem koła obejrzyj piastę i gwinty. Jeśli widzisz piasek, rdzę lub błoto na powierzchni styku, delikatnie je oczyść, bo zanieczyszczenia mogą sprawić, że koło nie przylegnie równo. Nie smaruj gwintów, jeśli producent nie zaleca tego w instrukcji, ponieważ smar zmienia faktyczne napięcie śruby przy tym samym momencie dokręcania.
Nałóż koło, dopasowując otwory do kołków lub śrub. Zakręć wszystkie śruby ręką, aż przylegną. Następnie opuść samochód, aż opona lekko dotknie podłoża, ale nie przejmie jeszcze pełnego ciężaru. Teraz dokręć śruby wstępnie, na krzyż, czyli na przemian po przeciwnych stronach, a nie po kolei dookoła. W kole z pięcioma śrubami zachowaj kolejność „gwiazdy”: zaczynasz od jednej, przeskakujesz na tę, która leży niemal naprzeciwko, i tak dalej. Dzięki temu koło dociska się równomiernie i nie ustawia się krzywo.
Dopiero potem opuść samochód całkiem, zabierz podnośnik i wykonaj dokręcenie końcowe, ponownie na krzyż.
Moment dokręcania i kontrola po wymianie
Zbyt luźne śruby mogą doprowadzić do poluzowania, a w skrajnym przypadku do utraty koła w czasie jazdy. Zbyt mocne dokręcenie grozi z kolei zerwaniem gwintu, odkształceniem tarczy hamulcowej lub trudnością z późniejszym odkręceniem. Właściwa wartość momentu dokręcania zależy od modelu auta, rodzaju śrub i felgi, więc nie opieraj się na „zasłyszanych” liczbach. Sprawdź ją w instrukcji obsługi i ustaw na kluczu dynamometrycznym. Dokręcaj płynnym ruchem, aż klucz zasygnalizuje osiągnięcie ustawionej wartości, i nie dociągaj dalej.
Jeśli nie masz klucza dynamometrycznego, dokręć śruby mocno kluczem z wyposażenia, bez stawania na nim całym ciężarem, a przy najbliższej okazji poproś w warsztacie o kontrolę momentu.
Po wymianie pamiętaj o kilku sprawach:
- po przejechaniu krótkiego odcinka, zwykle kilkudziesięciu kilometrów, sprawdź ponownie dokręcenie śrub,
- skontroluj ciśnienie w założonym kole, także w zapasowym,
- koło dojazdowe ma ograniczenia prędkości i dystansu, które znajdziesz w instrukcji lub na samym kole, więc jedź ostrożnie,
- jak najszybciej naprawić lub wymienić uszkodzoną oponę i przywrócić pełnowartościowe koło,
- odłóż narzędzia i przebite koło tak, by nie przesuwały się w bagażniku.
Jeśli czujesz się niepewnie, miejsce jest niebezpieczne (np. autostrada, silny ruch, pochyłość) albo nie możesz poluzować śrub, lepiej wezwać pomoc drogową. Wymiana koła warta jest tylko wtedy, gdy przebiega bezpiecznie.
